Оңтүстік астанада «Түркістан архиепископы, Семиречья ағартушысы әулие Софониды (Сокольский) еске алуға арналған XXIII Алматы православиелік оқулары» өтті

25 қараша 2025 жыл. Алматы. Астана және Қазақстан митрополиті Александрдың батасымен Митрополит Иосиф (Чернов) атындағы Қазақстан Митрополиттік округінің рухани-мәдени және әкімшілік орталығының тақ бөлмесінде «Түркістан архиепископы, Семиречья ағартушысы әулие Софониды (Сокольский) еске алуға арналған XXIII Алматы православиелік оқулары» өтті.

Қазақстан Православие шіркеуінің бұл рухани-ағартушылық іс-шарасы ХХХІV Халықаралық Рождестволық оқу оқуларының аймақтық кезеңі аясында өтті.

Ғылыми форум бірқатар есте қаларлық тарихи күндерін - Бірінші Экуменикалық Кеңестің 1700 жылдығы, архиепископ Софонидың (Сокольский) туғанына 225 жыл, қайтыс болғанына 70 жыл және әулие Николайдың қасиетті жәдігерінің ашылуының 25 жылдығы, митрополит Иосифтің (Чернов) қайтыс болғанына 50 жылдығын атап өтуге орайластырылған.

Іс-шара «Eleos-Meirim» қоғамдық қоры (президенті – В.М. Капсамун) қолдауымен өтті.

Конференция ұйымдастырушысы - Алматыдағы православиелік рухани семинариясы.

Алматы православиелік рухани семинариясының ректоры, теология ғылымдарының кандидаты, протоиерей Евгений Ивановтың төрағалығымен өткен Софониев оқуларына қатысқандар: Минск рухани семинариясының оқытушысы, Минск рухани семинариясының кітапхана меңгерушісі, теология ғылымдарының кандидаты архимандрит Никодим (Генералов); Қазан православиелік рухани семинариясының ректоры иерей Никита Кузнецова, Кузбасс православиелік рухани семинариясының жалпы және әлеуметтік мәселелер жөніндегі проректоры протоиерей Алексей Нагорный, Құдай Анасының «Барлық қайғығандарға Қуаныш» белгішесі құрметіне арналған алматылық шіркеуінің басшысы протоиерей Евгений Воробьев, Митрополиттік округтің білім беру және катехизация бөлімінің басшысы, Покровский приходының ректоры протоиерей Евгений Бобылев; Алматы православиелік рухани семинариясының тәрбие ісі жөніндегі проректоры иерей Иоанн Ливинский; АПРС оқу жұмысы жөніндегі проректоры иерей Петр Бахтияров, рухан мектептің ғылыми жұмыстар жөніндегі проректоры, философия ғылымдарының кандидаты А.П.Соловьев; Шіркеу- тарих кафедрасының меңгерушісі протоиерей Александр Гайченя, рухани мектептің шіркеу-тәжірибелік бөлімінің меңгерушісі, теология ғылымдарының кандидаты диакон Владислав Пашков; рухани мектеп кеңсесінің меңгерушісі, шіркеу-тәжірибелік бөлімінің хатшысы діндар Александр Шишлов, шіркеу-тарих бөлімінің хатшысы иеромонах Прохор (Ендовицкий), шіркеу-тарих бөлімінің хатшысы иерей Георгий Сидоров; Митрополиттік хаттама қызметінің басшысы протодиакон Роман Головин; Оңтүстік астана шіркеулерінің діни қызметкерлері, семинария оқытушылар ұжымының мүшелері мен студенттері, теологиялық және миссионерлік факультетінің педагогтары мен тәрбиеленушілері, Алматы қаласының жексенбілік мектептерінің ұстаһдары мен оқушылары, тарихшылар, өлкетанушылар.

Жиналғандарды Қазақстан Православие Шіркеуінің Басшысының атынан Талғар епископы Вениамин құттықтады.

Протоиерей Евгений Иванов жиналғандарды конференцияның басталуымен құттықтап, шараның тарихи және рухани маңыздылығын атап өтті. Рухани мектептің ректоры Астана және Қазақстан митрополиті Александр «Әулие Софонийдың (Сокольский) өмірі мен шығармашылығы туралы жаңадан ашылған құжаттар» атты баяндамасын оқыды.

Әрі қарай ректор әке «1943-1958 жылдардағы Қазақ КСР-дегі православие дінбасылары мен сенушілнрінің жағдайы» деген тақырыпта баяндама жасады.

Қазан православиелік рухани семинариясының ректоры Иерей Никита Кузнецова; Кузбасс православиелік рухани семинариясының жалпы және әлеуметтік мәселелер жөніндегі проректоры протоиерей Алексей Нагорный және Минск рухани семинария кітапханасының меңгерушісі және теология ғылымдарының кандидаты архимандрит Никодим (Генералов) ғылыми форумға қатысушыларға құттықтау сөз сөйледі.

Пленарлық отырыстың қорытындысы бойынша митрополит Иосиф (Чернов) атындағы Қазақстан Митрополиттік округінің рухани-мәдени және әкімшілік орталығының тақ залында Алматы, Қазан және Кузбас рухани семинариялары әкімшіліктерінің өкілдері қатысқан «Теологиялық мектептердің қазіргі заманғы православиелік жоғары білім беру принциптерін енгізу тәжірибесі: Алматы православиелік рухани семинариясының 15 жылдығы» тақырыбында дөңгелек үстел отырысы өтті.

Әрі қарай митрополит Иосиф (Чернов) атындағы Қазақстан митрополиттік округінің рухани-мәдени және әкімшілік орталығының ғимаратында Алматы православиелік рухани семинариясының басылымдарының тұсаукесері өтті. Жиналғандарға АПРС ғылыми жұмыстар жөніндегі проректоры, философия ғылымдарының кандидаты А.П.Соловьев ұсынылған еңбектердің артықшылықтары мен ғылыми еңбегіне тоқталды. Іс-шарада Астана митрополиті Александрдың және қазақстандық «Орта ғасырлардағы Орталық Азиядағы христиандық» монографиясының , өлкетанушы В.А.Казанцевтің «Түркістан епархиясының құрылуы (Жетісудағы православие тарихы)» еңбектер жинағы, иерей Михаил Березиннің «Солтүстік Қазақстандағы православие шіркеуі (1920-30): тарихи-құжаттық жинақ», «Алматы православиелік теологиялық семинариясының теологиялық хабаршысы» 4 және 5 шығарылымдарының тұсаукесері болды.

Үзілістен кейін конференция екі тақырыптық секциямен жалғасты: «Теологиялық және шіркеулік қолданбалы зерттеулер» және «Христиан дінінің тарихы».

Теологиялық және шіркеу-қолданбалы зерттеулер секциясы (модераторы – диакон Владислав Пашков):

«Ұлы даланың Наурыз және христиандық мерекелері» – Алматы рухани семинариясының оқытушысы, протоиерей Александр Суворов;
«Шіркеу құқығының табиғаты туралы сұраққа кейбір пікірлер» – АПРС шіркеулік-тәжірибелік кафедрасының оқытушысы игумен Владимир (Өтегенов)
«Орыс теориялық сектатанудағы дәстүрлер мен инновациялар» – Алматы православиелік рухани семинариясының шіркеу-тәжірибелік кафедрасының оқытушысы иерей Кирилл Громов;
«Қазіргі шіркеу авторларының көзқарасы бойынша «жас ақсақалдық» феноменінің себептері» – рухани мектептің шіркеу-тәжірибелік бөлімінің меңгерушісі, теология ғылымдарының кандидаты, диакон Владислав Пашков;
«Қазіргі православиелік ғибадаттағы ерте христиандық агапенің Литургиялық жаңғырығы» – Алматы православиелік рухани семинариясының шіркеу-тәжірибеліа бөлімінің оқытушысы, диакон Иоанн Чуркин;
Литургические отголоски раннехристианской агапы в современном православном богослужении» – преподаватель церковно-практической кафедры Алма-Атинской православной духовной семинарии диакон Иоанн Чуркин;
«Символ в литургическом богословии: между аллегорией и онтологией. Опыт семиотического разграничения на примере евхаристической дискуссии» – помощник заведующего библиотекой Минской духовной семинарии чтец Назарий Флоря.

Секция «История христианства» (ведущий – протоиерей Александр Гайченя):

«XX және XXI ғғ. тоғысында Белоруссияда бейбітшілік пен канондық бірлікті сақтаудағы митрополит Филарет (Вахромеев) шіркеуі мен қоғамдық қызмет етудің маңыздылығы» – Минск рухани семинариясының оқытушысы, Минск рухани семинариясы кітапханасының меңгерушісі теология ғылымдарының кандидаты архимандрит Никодим (Генералов);
Значение церковного и общественного служения митрополита Филарета (Вахромеева) в сохранении мира и канонического единства в Беларуси на рубеже XX и XXI вв.» – преподаватель Минской духовной семинарии, заведующий библиотекой Минской духовной семинарии, кандидат богословия архимандрит Никодим (Генералов);
«Дін қызметкері Иоанн Штыгашев: миссионер және ағартушы» – Кузбасс православиелік рухани семинариясының жалпы және әлеуметтік мәселелер жөніндегі проректоры протоиерей Алексей Нагорный;
Священник Иоанн Штыгашев: миссионер и просветитель» – проректор по общим и социальным вопросам Кузбасской православной духовной семинарии протоиерей Алексей Нагорный;
«XX ғасырдың басындағы Верное жер сілкінісі кезіндегі және одан кейінгі Түркістан православиелік діни басқармаларының қызметі» – АПРС тәрбие ісі жөніндегі проректоры иерей Иоанн Ливинский;
Деятельность православного духовенства Туркестана во время и после Верненских землетрясений начала XX века» – проректор по воспитательной работе АПДС иерей Иоанн Ливинский;
«Митрополит Иосифтің (Чернов) гомилетикалық мұрасы: оның қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай» – Алматы православиелік рухани семинариясының шіркеу- тарих бөлімінің меңгерушісі протоиерей Александр Гайченя;
«Омбы епархиясының Петропавл викариатындағы шіркеу құндылықтарын тәркілеу» – АПРС ғылыми қызметкері иерей Михаил Березина;
«ХХ ғасырдың басындағы Торғай облысындағы православиелік миссионерлік лагерьлер» – Алматы православиелік рухани семинариясының шіркеу-тәжірибеліа бөлімінің хатшысы, иеромонах Прохор (Ендовицкий);
«Алғашқы түркістандық әулиелер – архиепископ Софоний (Сокольский) және епископ Александр (Кульчицкий): олардың еңбектерінің нәтижелері және епархияны басқарудың ерекшеліктері» - Алматы қаласындағы Иверско-Серафимовский монастырінің София соборының клиригі;
Первые Туркестанские святители — архиепископ Софония (Сокольский) и епископ Александр (Кульчицкий): итоги трудов и особенности управления епархией» – клирик Софийского собора Иверско-Серафимовского женского монастыря города Алма-Аты;
«Шіркеудің мемлекеттен бөлінуі туралы Декрет» және оның Азамат соғысы кезінде Қазақстан аумағында жүзеге асырылуы» – шіркеу-тарихы бөлімінің хатшысы, иерей Георгий Сидоров.
Декрет об отделении Церкви от государства” и его реализация на территории Казахстана в годы Гражданской войны» – секретарь церковно-исторической кафедры иерей Георгий Сидоров.

Баяндамалардан кейін спикерлерге әулие Софониды (Сокольский) еске алуға арналған XXIII Алматы православиелік оқуларына сертификаттар берілді.

Іс-шара соңында жиналғандар ұсынылған баяндамаларды талқылап, конференцияны қорытындылады.

Ғылыми форум жұмысына 100-ден астам адам қатысты.

Конференцияның медиа сүйемелдеуін БАҚ-қа «Семиречье» телестудиясы (лиректоры – еңбек сіңірген мәдениет қайраткері В.Л. Посаднева, оператор А. Шмидт) көрсетті; фотосуреттерді ақпарат бөлімінің қызметкерлері А.Шеглов пен А.Халин жүргізді.