«Саратов православие рухани семинариясының еңбектері» журналында митрополит Александрдың архиепископ Софонийдің (Сокольский) рухани оқу орындарында оқытушылық қызметінің бастапқы кезеңіне арналған мақаласы жарияланды

«Саратов православие рухани семинариясының еңбектері» атты ғылыми басылымда Астана және Қазақстан митрополиті Александрдың мақаласы жарияланды. Мақала архимандрит Софонийдің (Сокольский) — кейін Түркістанның алғашқы архиерейі болған тұлғаның — Тверь, Вологда және Архангельский семинарияларындағы (1827–1835 жж.) оқытушылық және инспекторлық қызметіне арналған.

Жарияланым атауы: «“Барлық аталған оқу орындарындағы қызметтерден босатуды және қандай да бір монастырьдегі бауырластық құрамына қабылдауды кішіпейілділікпен өтінемін”: болашақ Түркістанның алғашқы архиерейі иеромонах Софонийдің (Сокольский) Тверь, Вологда және Архангельский семинарияларындағы еңбектері (1827–1835 жж.)».

Мақалада архивтік деректер негізінде оның семинариялардағы қызметінің кезеңдері мен хронологиясы қайта қалпына келтіріліп, қызмет барысында кездескен қиындықтары айқындалады, сондай-ақ негізгі қызметінен бөлек атқарған қосымша мойынсұнушылықтарының тізімі анықталады. Зерттеуде семинариялық кезең оның шіркеулік-әкімшілік көзқарастары мен монахтық мінезінің қалыптасуында шешуші рөл атқарғаны көрсетіледі. Онда қажымас еңбекқор, әділетсіздікке қарсы күрескер және шынайы монахқа тән қасиеттердің ерте қалыптасқаны байқалады.

Автор иеромонах Софонийдің Тверь семинариясынан Вологда семинариясына ауысуы Тверь семинариясы инспекторының пайдакүнемдігіне қарсы ұстанымымен жанама түрде байланысты екенін, ал Вологдадан Архангельский семинариясына ауысуы — Вологда семинариясы ректорының кейбір оқытушылардың әдепсіз әрекеттерін бүркемелеуіне қарсы болғанымен байланысты екенін негіздейді. Зерттеу қорытындысында иеромонах Софонийдің еңбегі шіркеу басшылығы тарапынан жоғары бағаланғаны және соның нәтижесінде оның жоғары қызметтерге тағайындалғаны атап өтіледі. Атап айтқанда, Архангельский семинариясы инспекторы қызметінен Орёл семинариясының ректоры лауазымына тағайындалып, архимандрит дәрежесіне көтерілген.

«Саратов православие рухани семинариясының еңбектері» журналы теология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялық зерттеулердің нәтижелері жариялануы тиіс рецензияланатын ғылыми басылымдар тізіміне (ЖАК тізімі), сондай-ақ богословие докторы және шіркеу тарихы докторы дәрежелері бойынша (ЖШАД тізімі) енгізілген.

Астана және Қазақстан митрополиті Александрдың мақаласының толық мәтінімен журналдың электрондық нұсқасында мына сілтеме арқылы танысуға болады:

https://xn–80ai6adde.xn–p1ai/sarpds_file/pdf/journal/2026/2026-1-32/008-Mogilev_160-182.pdf

Дәйексөз келтіру үшін: Александр (Могилев А.Г.), митр. «“Барлық аталған оқу орындарындағы қызметтерден босатуды және қандай да бір монастырьдегі бауырластық құрамына қабылдауды кішіпейілділікпен өтінемін”: болашақ Түркістанның алғашқы архиерейі иеромонах Софонийдің (Сокольский) Тверь, Вологда және Архангельский семинарияларындағы еңбектері (1827–1835 жж.)» // Саратов православие рухани семинариясының еңбектері. 2026. № 1(32). 160–182-бб. DOI: 10.56621/27825884_2026_32_160