Еске алу және аза тұту күні Қазақстан Православие Шіркеуінің Басшысы Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарды еске алды

2026 жылғы 22 маусым – Еске алу және аза тұту күні Ұлы Отан соғысының басталғанына 85 жыл толды.

Астана және Қазақстан митрополиті Александр Оңтүстік астанадағы Қазақстан Митрополиялық округінің митрополит Иосифтің (Чернов) атымен аталатын рухани-мәдени орталығындағы Әулие Александр Невский капелласында соғыс жылдарында қаза тапқандарды еске алу панихидасын өткізді.

Құлшылықта дұға еткендер: Астана епархиясының викарийі, Талдықорған епископы Клавдиан; Қазақстан Митрополиялық округінің хатшысы, Ресей мен Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері О.Н. Овчинников; Алматы рухани семинариясының ректоры, Митрополиялық округтің ақпараттық-баспа бөлімінің жетекшісі протоиерей Евгений Иванов; Митрополиялық округ Басшысының жеке хатшысы иеромонах Димитрий (Байдек); митрополиттің жеке хатшылығының жетекшісі иеромонах Прохор (Ендовицкий); Митрополиттік округ Басшысының әкімшілік хатшылығының жетекшісі, иерей Георгий Сидоров; Митрополиттік округтің ақпараттық-баспа бөлімінің қызметкері иерей Владислав Пашков; протодиакон Роман Головин, протодиакон Владимир Сыровацкий, диакон Александр Пивень, диакон Даниил Пасюк және епархиялық басқарманың қызметкерлері.

Құлшылықта Алматы епархиясының ерлер хоры ән айтты.

Лития кезінде «майдан даласында жанын қиған қолбасшылар мен жауынгерлер, жарақат пен аштықтан қайтыс болғандар, тұтқында және ауыр еңбекке жазықсыз ұшырап азап шеккендер мен қаза тапқандар, Жеңіс жолында еңбек еткендердің барлығы және соғыс зұлматында көз жұмған жандар үшін» дұғалар оқылды.

Құлшылық аяқталғаннан кейін митрополит Александр жиналған қауымға архипастырлық сөзін арнады.

«Осыдан 85 жыл бұрын, 1941 жылғы 22 маусымда, Ұлы Отан соғысы басталды. Біздің еліміз өз тарихындағы ең сұрапыл басқыншылыққа ұшырады. Неміс нацистері мен фашистік режим орнаған мемлекеттердегі олардың одақтастары Отанымызды жойып, халқымызды құлдыққа түсіруді мақсат етті. Орыс Православие Шіркеуі Ресей жерінде жарқыраған Бүкіл Әулиелерді дұғамен еске алған күні басталған бұл зұлмат Бресттен Владивостокқа дейін, Солтүстік Мұзды мұхиттан Орталық Азияның кең далаларына дейінгі миллиондаған азаматтарды туған жерін қорғауға жұмылдырды. Алдағы Жеңіс жолында сарбаздар ауыр қорғаныс және шабуыл ұрыстарында өз өмірлерін аямай шайқасты. Майдан даласында     медбикелер мен дәрігерлер жаралыларды құтқару үшін жанқиярлықпен еңбек етті. Ал тылда жұмысшылар мен шаруалар, оның ішінде жасөспірімдер мен балалар да, тынымсыз еңбек етіп, Жеңісті жақындатуға өз үлестерін қосты.»

Сол бір ауыр кезеңде көптеген адамдар ата-баба сеніміне – қасиетті Православиеге бет бұрды. Оның рухани қазынасынан күш пен жігер тауып, Мәсіхтің: «Достары үшін жанын қиған адамның сүйіспеншілігінен артық сүйіспеншілік жоқ» (Ин. 15:13) деген өсиетін іс жүзінде орындады. Біздің жауынгерлерді ұлы мақсат біріктірді. Олар өз отбасысы мен шаңырағын ғана емес, нацистік идеология төндірген алапат қатерден бүкіл әлемді қорғады. Соғыс басталған алғашқы күні-ақ кейін Мәскеу және бүкіл Русь Патриархы болған митрополит Сергий (Страгородский) әр адамның жүрегіне жол тапқан мынадай сөздер айтты: «Отан қарумен де, бүкіл халықтың ерлік еңбегімен де қорғалады. Ауыр сынақ сағатында әркім қолынан келгенше қызмет етуге дайын болуы тиіс. Мұнда жұмысшыға да, шаруаға да, ғалымға да, әйелдер мен ерлерге де, жастар мен қарияларға да орын бар. Әр адам ортақ ерлікке өз еңбегін, қамқорлығын және өнерін қосуға міндетті. Біздің Православие Шіркеуіміз әрдайым халықтың тағдырын бөлісіп келеді. Ол халықпен бірге сынақтарды бастан өткерді, халықтың жетістіктеріне бірге қуанды. Бүгін де өз халқын жалғыз қалдырмайды. Алда тұрған жалпыхалықтық ерлікке көктен бата береді». Жауды жеңудегі маңызды факторлардың бірі – 1943 жылы, соғыстың ең қызған шағында, мемлекет басшылығының дін қызметкерлерін қамау орындарынан босату, храмдарды ашу, монастырьлар мен рухани оқу орындарының қызметін қайта жандандыру туралы шешім қабылдауы болды.

Православие тарихта талай рет болғандай, сол кезеңде де адамдарға рух беріп, оларды бірлікке жұмылдырды және жаудың халық рухын сындыруына жол бермеді. Шіркеу танк колонналарын, авиациялық бөлімдерді құруға, тылды қамтамасыз етуге және жаралыларға көмек көрсетуге мемлекетке 150 миллион рубльден астам қаражат жинап берді. Құдайға деген шынайы сенім мен ыстық дұға майданда жанын құрбан еткендерді де, тылда күн-түн демей еңбек еткендерді де жігерлендіріп отырды.

Қайсар қарсылық пен Ұлы Жеңістің негізі еліміздегі халықтардың бірлігі болды. Отанды басқыншылардан азат ету жолындағы ортақ мақсат төңірегіне топтасқан түрлі ұлттардың, әртүрлі көзқарастағы және әртүрлі діни сенімдегі адамдар басқыншыларды жеңіп, бостандық пен тәуелсіздікті сақтап қала алды.

Сол қаһармандық жылдардың өнегесі бүгін де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Әлем өзгерді, бірақ адамдарды бір-бірінен алшақтатуға, араздық пен бөлінушілікке итермелейтін күштер әлі де бар. Сондықтан жаңа ұрпақ майдан даласында төгілген қанмен бекіген бауырластықты қадірлеп сақтауы тиіс. Арада қанша жыл өтсе де, бұл туралы естелік халық жадында мәңгі сақталуы керек. Сонда ғана балаларымыз бен немерелеріміз бейбітшілік пен келісімде, достықта өмір сүретін болады. Баршамыз да соғыстың барлық ауыртпалығы мен сынағын көтеріп, күллі адамзатқа бейбіт өмір сыйлаған жандардан адалдық пен ерлікті үйренуіміз қажет. Майдан даласында жанын қиған барлық қолбасшылар мен жауынгерлердің, жарақат пен аштықтан көз жұмғандардың, тұтқында және ауыр еңбекке жазықсыз ұшырап азап шеккендер мен қаза тапқандардың, сондай-ақ Ұлы Жеңіс жолында еңбек еткендердің бәрінің жарқын рухына мәңгілік әрі ризашылыққа толы естелік болсын». Митрополит Александрдың Ұлы Отан соғысының мерейтойы күніне арналған сөзінен.