«Шіркеу тарихының ресейлік журналы» 1848–1853 жж. Константинопольдегі архиепископ Софонийдің (Сокольский) қызметі туралы Астана және Қазақстан митрополиті Александрдың мақаласын жариялады

М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің порталында «Шіркеу тарихының ресейлік журналы» ғылыми басылымында Қазақстандағы Православие Шіркеуінің Басшысы, Астана және Қазақстан митрополиті Александрдың мақаласының алдын ала нұсқас жарияланды. Мақала 1848–1853 жылдары Константинопольдегі Ресей дипломатиялық миссиясы жанындағы шіркеудің басшысы қызметін атқарған архимандрит Софонийдің (Сокольский), кейін Түркістанның алғашқы архипастыры болған тұлғаның еңбектерін зерттеуге арналған.

Жарияланым атауы: «1848–1853 жж. Константинопольдегі Ресей дипломатиялық миссиясы жанындағы Қасиетті Николай шіркеуінің басшысы архимандрит Софонийдің (Сокольский) шіркеу-дипломатиялық және зерттеушілік еңбектері».

Мақалада архимандрит Софонийдің (Сокольский) Константинопольдегі Ресей дипломатиялық миссиясы жанындағы Қасиетті Николай шіркеуінің басшысы ретіндегі қызметі кезеңіндегі (1848–1853 жж.) шіркеу-дипломатиялық және ғылыми-зерттеу қызметі қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – архимандрит Софонийдің Константинопольдегі қызмет кезеңін жан-жақты қайта құрудың жоқтығымен байланысты тарихнамалық олқылықты жою және оның қызметінің негізгі бағыттарын XIX ғасырдың ортасындағы Осман империясындағы шіркеу-саяси үдерістер контекстінде анықтау. Зерттеудің дереккөздік базасына Ресей империясының сыртқы саясат архивінің (министр кеңсесі мен Константинопольдегі елшілік құжаттары), Ресей мемлекеттік тарихи архивінің (Синод істері) және Ресей ғылым академиясының Орыс әдебиеті институтының қолжазбалар бөлімінің жарияланбаған материалдары, сондай-ақ архимандрит Софонийдің жарияланған мұрасы (күнделіктер, хаттар, богословиялық еңбектер) мен замандастарының естеліктері енгізілген.

Зерттеудің негізгі қорытындылары архимандрит Софонийдің қызметі мен оның Синод пен Сыртқы істер министрлігіне ұсынған есептерінің маңыздылығына қарамастан, оның еңбектерінің басты құндылығы шығыс христиандарының өмірін жан-жақты сипаттайтын дербес зерттеу жазбаларында екендігін көрсетеді. Архимандрит Софонийдің Константинопольдегі қызметін қайта қарастыру оның Жергілікті шіркеулер арасындағы белсенді дәнекер болуға саналы түрде ұмтылғанын айғақтайды. Осылайша, оның негізгі үлесі ресми емес, бірақ маңызды деңгейде орыс және грек Православиесі арасындағы байланыстарды нығайтуға бағытталған қызмет болды.

«Шіркеу тарихының ресейлік журналы» М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің тарих факультетінің шіркеу тарихы кафедрасы тарапынан шығарылады және ғылыми зерттеулердің негізгі нәтижелері, сондай-ақ тарих ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялардың нәтижелері жариялануы тиіс рецензияланатын ғылыми басылымдар тізіміне (ЖАК тізімі) енгізілген.

Астана және Қазақстан митрополиті Александрдың мақаласының алдын ала нұсқасымен мына сілтеме арқылы танысуға болады: https://churchhistory.elpub.ru/jour/article/view/236 (PDF)

Дәйексөз келтіру үшін: Могилёв А. Г. (митрополит Александр). 1848–1853 жж. Константинопольдегі Ресей дипломатиялық миссиясы жанындағы Қасиетті Николай шіркеуінің настоятелі архимандрит Софонийдің (Сокольский) шіркеу-дипломатиялық және зерттеушілік еңбектері. Шіркеу тарихының ресейлік журналы. 2026;7(2):0-00. doi:10.15829/2686-973X-2026-236. EDN: AOOQCR